Activiteit in Fins Lapland
Makkara grillen bij een laavu: de echte langlauflunch
Makkara is de Finse grillworst die overal in de supermarkt ligt, en het grillen ervan bij een laavu is hoe Finnen zelf pauzeren tijdens een langlauf- of wandeltocht. Je stopt bij een open schuilhut met vuurplaats, maakt het vuur aan met het hout dat er al klaarligt, legt de worst op de grill of aan een stok, en eet hem staand bij het vuur met een klodder mosterd. Geen restaurant, geen reservering, geen toeristenprijs.
Wij deden dit meerdere keren bij de Tikkalaavu, vlak bij Luosto, dezelfde plek waar we ook een kuukkeli hebben gevoerd. Wat er tijdens zo’n lunch gebeurt, staat verderop op deze pagina.
±30 min
vuur maken en grillen
€3–5
pak makkara, supermarkt
Hele winter
en ook ’s zomers
Gratis vuur
hout ligt al klaar
Wat het is
Een grillworst, maar ook een gewoonte
Makkara, voluit vaak grillimakkara of nakkimakkara, is een grove, licht gerookte grillworst die in elke Finse supermarkt ligt, meestal per acht of tien in een pak van een paar euro. Het is geen gerecht voor een restaurant, het is het eten dat Finnen meenemen als ze het bos in gaan: op wandeling, op ski’s, met de motorslee of gewoon een avond bij het meer.
Het grillen zelf gebeurt bijna altijd op dezelfde manier: aan een aangepunte stok boven het vuur, of op het metalen rooster dat bij veel laavu’s vastzit boven de vuurplaats. Erbij hoort mosterd, soms ketchup, en heel vaak niet meer dan dat. Toen we een Fin die bij ons aanschoof vroegen wat je als Fin moet doen als je makkara niet lekker vindt, kwam er maar één antwoord: “dat bestaat niet.”
Hoe je het doet
Vuur, stok, worst, klaar
Koop een pak makkara bij de supermarkt voor je vertrekt, samen met een potje mosterd als je die niet toch al bij je hebt. Loop je route tot je bij een laavu of officiële vuurplaats komt: dat herken je aan het afdak, de stenen of metalen vuurring, en meestal een houthok of stapel brandhout ernaast. Steek het vuur aan met het aanwezige hout en wat aanmaakhout, en laat het even goed doorbranden tot er gloeiende as ligt.
Prik de makkara aan een stok, of gebruik als die er is de vaste grillrooster boven het vuur. Draai regelmatig. Een worst is klaar zodra de huid openbarst en er sap uit sist, meestal na vijf tot tien minuten. Eet hem uit de hand, met mosterd, en sta gewoon bij het vuur terwijl je opwarmt.
Hoe dat er in de praktijk uitziet
Bij de Tikkalaavu, met een Fin die aanschuift
Tijd om te lunchen. Joost en ik hebben zin in makkara, dus we lopen langs de supermarkt. We halen drinken en wat brood voor de kuukkeli, en lopen door richting de Tikkalaavu om de makkara te grillen.
Daar aangekomen maken we het vuur aan en leggen we de makkara’s op de gril. Er komt een Fin bij ons aan de laavu zitten om ook een makkara te grillen. We raken aan de praat, gebrekkig Engels, maar we komen tot een gesprek. Hij vertelt over waar hij vandaan komt, een merengebied waar je goed kunt vissen. Zijn familie had een peddelboot, een stoomboot met een groot rad aan de zijkant, richting de honderd jaar oud. Te duur in onderhoud, dus hebben ze hem moeten verkopen. De boot is nu van iemand die er goed voor zorgt.
Terwijl de makkara’s beginnen te sissen en we naar het vuur staren, stellen we hem de vraag wat je als Fin moet doen als je makkara niet lekker vindt. “Dat bestaat niet”, krijgen we als antwoord.
Waar je dit doet
Elke laavu met een vuurplaats, wij deden het bij de Tikkalaavu
De Tikkalaavu ligt op ongeveer een kilometer van de poort van Luosto, aan de verlichte langlaufloipe in Pyhä-Luosto National Park, en heeft een eigen vuurplaats met houthok. Het is dezelfde plek waar we ook een kuukkeli hebben gevoerd, en een prima combinatie voor één ochtend of middag: eerst wandelen of langlaufen, dan de worst.
Dit werkt op vrijwel elke laavu met een officiële vuurplaats in Fins Lapland, niet alleen bij Luosto. Herken je onderweg een afdak met een stenen of metalen vuurring en een houtstapel, dan kun je er in principe stoppen om te grillen. Wildkamperen en overal zomaar een vuurtje maken mag in Finland niet zonder toestemming van de grondeigenaar; de aangewezen laavu’s en vuurplaatsen bestaan juist om dat wél mogelijk te maken.
Hoe je het netjes doet
Het hout en het vuur zijn van iedereen
De houthokken bij laavu’s worden bijgevuld door de boswachterij of gemeente, niet oneindig aangevuld. Een paar gewoontes houden dat systeem overeind voor de volgende wandelaar.
Doe dit wel
- Alleen op de aangewezen vuurplaats bij de laavu stoken
- Zuinig zijn met het aanwezige hout, neem alleen wat je nodig hebt
- Het vuur helemaal laten doven voor je vertrekt
- Je afval weer meenemen, ook worstvellen en verpakking
Doe dit niet
- Zelf een vuurtje stoken buiten een aangewezen plek
- Het hele houthok leegmaken voor jouw eigen vuur
- Stoken negeren als er een bosbrandwaarschuwing (metsäpalovaroitus) geldt
- Een brandend vuur onbeheerd achterlaten
Wanneer
Het hele jaar, met een winterlogica
Makkara grillen kan het hele jaar, maar in de winter is het bijna vanzelfsprekend: je bent toch al buiten aan het langlaufen of sneeuwschoenwandelen, en een warm vuur na een uur in de kou voelt dan als iets heel anders dan in de zomer. In de zomer stoken veel laavu’s en vuurplaatsen net zo goed, al gelden dan strengere regels: bij droogte kan een bosbrandwaarschuwing gelden waarbij open vuur, ook op een officiële plek, tijdelijk verboden is. Check dat in de zomer vooraf, in de winter met sneeuw op de grond speelt het nauwelijks.
Wat je als Fin moet doen als je makkara niet lekker vindt? Dat bestaat niet.
Wat ik zou doen
Koop een pak makkara en een potje mosterd zodra je ergens langs een supermarkt komt, en houd ze bij je op elke wandel- of langlaufdag. Plan er niet specifiek een tocht omheen: laat het gebeuren op het moment dat je toch bij een laavu pauzeert. Ga zitten, steek het vuur aan, en als er iemand anders bij het vuur zit: praat mee. Dat gesprek is vaker het beste deel van de lunch dan de worst zelf.
Veelgestelde vragen
Vragen over makkara grillen
Wat is makkara precies?
Mag je overal in Finland een vuurtje maken?
Waar koop je makkara?
Hoort makkara grillen bij een georganiseerde tour, of doe je het zelf?
Is er een vegetarisch alternatief?
Is stoken bij een laavu veilig?
Zelf naar Lapland
Deze activiteit koop je zelf voor een paar euro bij de supermarkt, zonder boeking. Wie de rest van de reis liever in één keer regelt, kan kijken naar georganiseerde winterreizen naar Fins Lapland.
Bekijk winterreizen naar Lapland
Deze pagina bevat affiliate-links. Als je via zo’n link boekt, ontvangt norns.nl een vergoeding, voor jou verandert de prijs niet.
Stel je vraag