Noorderlicht fotograferen met camera of smartphone
Het noorderlicht fotograferen begint niet bij een magische instelling. De helderheid en snelheid van de aurora veranderen voortdurend, dus je kiest een goed vertrekpunt, maakt een testfoto en stuurt daarna bij.
In deze gids vind je de benodigdheden, camera-instellingen en praktische keuzes voor een systeemcamera of spiegelreflex. Daarna volgt een aparte uitleg voor smartphones, inclusief nachtmodus, stabiliteit en de valkuilen van digitale zoom.
De beste noorderlichtfoto ontstaat wanneer je de techniek snel genoeg beheerst om daarna weer naar de hemel te kijken.
Gebruik de instellingen als vertrekpunt. Is de aurora snel, verkort dan je sluitertijd. Is het licht zwak, verzamel dan langer licht zonder de sterren onnodig te laten bewegen.
Volledige controle
Noorderlicht fotograferen met een camera
Een camera waarmee je sluitertijd, diafragma, ISO en scherpstelling handmatig bedient geeft de meeste controle. Een fullframecamera presteert doorgaans beter bij weinig licht, maar ook met een APS-C-camera kun je uitstekende resultaten maken.nnDe lens en je werkwijze zijn minstens zo belangrijk als de camerabody. Een lichtsterke groothoeklens, een stevig statief en een correcte handmatige scherpstelling maken vaak meer verschil dan een kleine stap naar een nieuwere camera.
Een betrouwbaar vertrekpunt
Startinstellingen voor je camera
Deze waarden zijn geen vast recept. Maak een testfoto, controleer de scherpte en het histogram en pas vooral de sluitertijd aan de snelheid van het noorderlicht aan.
ISO
Start bij ISO 800 tot 1600. Verhoog naar 3200 als de aurora zwak is of wanneer je met een korte sluitertijd wilt werken.
Sluitertijd
Begin rond 5 seconden. Gebruik 1 tot 3 seconden bij snelle aurora en 10 tot 20 seconden wanneer het licht rustig en zwak is.
Diafragma
Zet de lens zo ver mogelijk open. f/1.4 tot f/2.8 is ideaal. Knijp alleen iets als de hoeken zichtbaar onscherp worden.
Focus
Stel handmatig scherp op een ster. Vergroot live view en draai terug als de ster geen klein, scherp punt meer is.
Camera stap voor stap
Van cameratas naar scherpe opname
Met een eenvoudige, vaste werkwijze hoef je in het donker niet door menu’s te zoeken. Bereid de camera binnen voor en gebruik buiten vooral je testfoto’s om kleine correcties te maken.
Benodigdheden en apparatuur
Kies bij voorkeur een groothoeklens van 24 mm of breder met een maximaal diafragma van f/2.8 of lager. Een zoomlens kan prima werken als hij lichtsterk genoeg is. Haal een UV- of polarisatiefilter voor de opname van de lens; extra glas kan reflecties en ongewenste ringen rond sterren veroorzaken.
Een statief is essentieel. Zet beeldstabilisatie uit wanneer de camera stevig op het statief staat en gebruik een zelfontspanner van twee seconden of een draadloze ontspanner. Zo voorkom je beweging tijdens het indrukken van de knop.
RAW, witbalans en belichting
Fotografeer in RAW. Daarmee houd je de meeste speelruimte voor witbalans, hooglichten en schaduwen. Een handmatige witbalans rond 3500 tot 4000 kelvin geeft vaak een natuurlijk vertrekpunt, maar in RAW kun je dit achteraf zonder kwaliteitsverlies verfijnen.
Controleer niet alleen het beeld op het camerascherm. Dat scherm lijkt in het donker al snel te helder. Kijk naar het histogram en voorkom dat de helderste delen van de aurora volledig tegen de rechterrand worden gedrukt.
Compositie en locatie
Zoek een donkere plek met vrij uitzicht. Neem bomen, bergen, een hut of een bevroren meer mee als voorgrond; zonder schaal of herkenbaar landschap wordt zelfs een felle aurora al snel een abstract groen vlak.
Begin met een horizontale compositie als de aurora laag aan de hemel staat. Kies verticaal wanneer hoge stralen of een corona boven je hoofd ontstaan. Blijf om je heen kijken, want het interessantste deel hoeft niet in het noorden te blijven.
Kou, accu’s en condens
Accu’s verliezen in de kou sneller capaciteit. Neem meerdere volle accu’s mee en bewaar reserves in een binnenzak. Dunne handschoenen voor de bediening met warme wanten eroverheen werken beter dan telkens met blote handen fotograferen.
Stop de camera na afloop buiten al in een gesloten tas en laat hem daarin langzaam opwarmen. Zo ontstaat condens eerder aan de buitenkant van de tas dan op of in je koude camera en lens.
Korte checklist voordat je afdrukt
- Handmatige stand en RAW zijn ingeschakeld.
- Flitser en automatische ISO staan uit.
- Lens en zoeker zijn scherpgesteld op een ster.
- Beeldstabilisatie staat uit op een stevig statief.
- Het scherm is gedimd en de zelfontspanner staat aan.
- Je hebt een compositie met een herkenbare voorgrond.
Altijd bij je
Noorderlicht fotograferen met een smartphone
Recente smartphones kunnen meerdere nachtelijke opnamen samenvoegen en daarmee verrassend veel kleur en detail vastleggen. Een iPhone, Google Pixel, Samsung Galaxy of Sony Xperia kan dus prima werken, zeker wanneer de aurora helder is.nnDe belangrijkste winst komt niet van een verborgen instelling, maar van stabiliteit. Zet je telefoon op een compact statief, tegen een steen of stevig op een andere ondergrond. Schakel de flitser uit en gebruik de nachtmodus of Pro-modus van je toestel.
Stabiel is belangrijker dan ingewikkeld
Startinstellingen voor je smartphone
Niet iedere telefoon toont dezelfde opties. Gebruik eerst de ingebouwde nachtmodus. Schakel alleen over naar Pro-modus als je toestel daarmee werkelijk langere sluitertijden en handmatige focus biedt.
Nachtmodus
Laat de telefoon zelf beginnen. Op een statief kiest de nachtmodus vaak automatisch een langere opname dan uit de hand.
Pro-modus
Start rond ISO 400 tot 800 en een sluitertijd van 3 tot 10 seconden. Verlaag de tijd bij snel bewegend licht.
Focus
Focus op een ster of ver lichtpunt en vergrendel focus en belichting. Gebruik handmatig oneindig als de app dat aanbiedt.
RAW
Bewaar RAW als dat mogelijk is. De gewone foto blijft handig om direct te delen; RAW geeft meer vrijheid bij de nabewerking.
Smartphone stap voor stap
Meer resultaat uit een kleine camera
Een smartphone doet veel automatisch. Jij helpt vooral door hem stil te zetten, storend licht te vermijden en de software genoeg tijd te geven om de opname af te maken.
Noorderlicht fotograferen met je iPhone of Android
iPhone. Op een iPhone 11 of nieuwer gaat de nachtmodus vanzelf aan als het donker genoeg is. Je ziet dan een geel maanicoontje met een aantal seconden erbij. Tik erop en schuif de tijd naar het maximum. Staat de telefoon stil op een statief, dan biedt hij tot 30 seconden aan. Uit de hand blijft het bij een paar seconden.
Google Pixel. Hier heet het Nachtzicht. Op een statief schakelt de camera vanzelf over naar de stand voor sterrenfotografie, met een opname van enkele minuten.
Samsung. Kies in de camera-app voor Pro. Daar stel je zelf de sluitertijd en de ISO in. Begin met 10 seconden en ISO 800, maak een foto en pas het daarna aan.
Bij andere merken heet het meestal Nacht of Pro. Het werkt overal hetzelfde: telefoon stil, langere opname, geen flits.
Zet je telefoon echt stil
Een mini-statief met telefoonhouder is de betrouwbaarste oplossing. Heb je dat niet bij je, klem de telefoon dan stevig tegen een tas, steen of paal. Gebruik een timer van twee seconden zodat het aanraken van het scherm de foto niet beweegt.
Vermijd flits en digitale zoom
Een telefoonflitser bereikt de hemel niet en verstoort je nachtzicht en dat van anderen. Digitale zoom snijdt vooral pixels weg en vergroot ruis. Gebruik bij voorkeur de hoofdcamera op 1x; die sensor en lens zijn meestal het sterkst in het donker.
Geef de software iets om mee te werken
Neem een duidelijke voorgrond mee en houd heldere lampen buiten beeld. Maak meerdere foto’s; telefoons combineren vaak een reeks korte opnamen en het resultaat kan per poging verschillen. Blijf na het afdrukken even stil totdat de verwerking echt klaar is.
Nabewerken zonder neonlucht
Verhoog schaduwen en verzadiging voorzichtig. Corrigeer eerst witbalans en belichting en pas daarna kleur toe. Wanneer sneeuw groen wordt en sterren verdwijnen in een gladde lucht, is de bewerking waarschijnlijk te ver doorgeschoten.
De beste camera is de camera die je beheerst
Camera of smartphone?
Een systeemcamera geeft meer controle, maar een stabiel gebruikte smartphone verslaat een camera die onscherp is of nog in de tas zit. Kies de werkwijze waarmee jij snel kunt reageren en vergeet niet om ook zonder scherm naar boven te kijken.
Kies een camera als…
- je maximale beeldkwaliteit en controle wilt;
- je snelle aurora scherp wilt bevriezen;
- je groot wilt afdrukken of uitgebreid wilt nabewerken;
- je tijd wilt steken in scherpstellen en instellingen.
Kies een smartphone als…
- je licht wilt reizen en snel een beeld wilt delen;
- je toestel een goede nachtmodus heeft;
- je een compact statief of stevige steun gebruikt;
- je vooral de herinnering wilt vastleggen.
Eigen app
Noorderlicht Vandaag
Ik volg de zonnewind al jaren op de voet. Die kennis zit in Noorderlicht Vandaag. De app vertaalt de gegevens van norns.nl/noorderlicht/vandaag/ ieder uur naar een heldere update en toont ook de ruwe zonnewinddata. Is de kans in Nederland hoog, dan laat de app dat duidelijk zien. Op de noorderlichtradar bekijk je bovendien per plek wereldwijd een kanspercentage. Dat is geen standaardpercentage van NOAA: een eigen algoritme weegt de actuele signalen samen.
Veelgestelde vragen
Veelgestelde vragen over noorderlichtfotografie
Welke camera-instellingen gebruik je voor het noorderlicht?
Kun je het noorderlicht met een smartphone fotograferen?
Hoe fotografeer je het noorderlicht met een iPhone?
Welke lens is geschikt voor noorderlichtfotografie?
Moet je op oneindig scherpstellen?
Waarom is mijn noorderlichtfoto onscherp?
Welke witbalans gebruik je voor noorderlicht?
Roderik Peeters
Oprichter Norns.nl · appontwikkelaar · noorderlichtgids
Over de schrijver
Roderik Peeters
Roderik Peeters is oprichter van Norns.nl, Nederlands noorderlichtexpert en ontwikkelaar van de noorderlicht-apps. In Norns komen zijn fascinatie voor het poollicht, liefde voor fotografie en plezier in techniek samen. Hij bouwt de tools die ingewikkelde ruimteweerdata vertalen naar heldere verwachtingen en schrijft vanuit jarenlange ervaring in Lapland.
Als Roderik niet aan Norns of een nieuwe app sleutelt, is hij meestal aan het hardlopen, op de gravelbike of in de werkplaats bezig met het snijden van kuksa’s. Zijn uitgangspunt daarbij is simpel: kleine stappen bouwen grote gewoontes. Niet alles hoeft in één keer af; blijven bewegen en steeds iets verder komen is belangrijker.
Stel je vraag